رسيدگى به كار بازار و كوى و برزن و خريد و فروش و منع از تقلبات كسبه و اصناف و كارهايى نظير اينهاست كه از لحاظ تشكيلات ادارى جديد قسمتهايى از وظايف شهردارى و شهربانى و دادستانى را دربر مىگيرد « 1 » ، و به همين مناسبت است كه عنوان ترجمهء فارسى را « آيين شهردارى در قرن هفتم » قرار دادم حال آنكه ترجمهء تحت اللفظى آن « نشانه‌هاى قربت دربارهء احكام حسبت » است . از محسنات كتاب اين است كه مؤلف تنها به بيان حكم فقهى ( تئورى ) بسنده نمىكند بلكه وارد موضوعات و مصاديق مىشود و موارد عملى آنها را نشان مىدهد و وظيفهء محتسب را در آن موارد ياد مىكند . ازاين‌رو در اين كتاب دربارهء مسائل مربوط به دانش اقتصاد يعنى كسب و كار و پيمانه و ترازو و اوزان و مقادير و نيز خواص انواع گياهان دارويى و ساير موارد دارويى و همچنين علم اجتماع يعنى رفتار عمومى و مناسبات مردم با يكديگر و حسن معاشرت و منع از تجاوز و تعدى افراد به همديگر و حتى منع از آزار رسانيدن به ستور و سرانجام دربارهء بهداشت عمومى گفتگو شده است و حاصل سخن آنكه از وظيفهء كله‌پز گرفته تا مقررات مربوط به جنگ انداختن قوچ و خروس همه را بيان كرده و حتى در موضوع حفظ بهداشت به نكاتى برمىخوريم كه حقا مايهء شگفتى است از قبيل دستورى كه دربارهء خميرگير داده است بدين‌سان : « هرگز خميرگير به وسيلهء پاها و زانوان و آرنجهاى خود خمير به عمل نياورد ، زيرا اين كار خوار گرفتن طعام است و چه بسا عرق بغل يا بدنش در خمير مىافتد ، و نيز به هنگام خمير گرفتن جامه‌اى با آستين‌هاى تنگ پوشد و دهان‌بند داشته باشد ، زيرا چه بسا به هنگام عطسه يا سخن گفتن از آب دهان و يا بينى او در خمير مىافتد ، و بر گريبانش دستارى سفيد ببندد تا از

--> ( 1 ) - ر ك : احمد آرام ، معرفى « معالم القربه » ، راهنماى كتاب س 10 ، ش 4 ، ص 390